page4
4
●
Czy
motyle
są
potrzebne
(tak,
bo
krążąc
między
kwiatami,
zapylają
rośliny,
przyczyniając się do powstawania owoców; są też pokarmem pająków i ptaków
owadożernych)?
●
Co takiego dają nam motyle (są źródłem pięknych wrażeń, zapylają rośliny)?
Uczniowie
odpowiadają,
utrwalając
zdobyte
wiadomości.
W
ramach
pracy
domowej
nauczyciel poleca dzieciom, by przygotowały informacje dotyczące ciem – „nocnych motyli”.
Dodatkowo:
Informacje do wykorzystania przez nauczyciela:
●
Cykl rozwojowy motyla jest bardzo skomplikowany. Z jaj złożonych przez samiczkę
rozwijają się małe, delikatne gąsienice, które przez kilka tygodni zajmują się tylko
jedną czynnością: za pomocą odpowiednio przystosowanego narządu gębowego
zjadają liście roślin i stopniowo rosną. Niektóre gąsienice są zwinne i szybko się
poruszają,
używając
do
tego
swoich
(najczęściej
ośmiu
par)
odnóży.
Inne
są
niezwykle ociężałe i przechodzą tylko do następnego liścia, aby znowu zająć się
jedzeniem. Gąsienice różnych motyli znajdujemy często na określonych gatunkach
roślin,
np.
bielinek
kapustnik
chętnie
żeruje
na
kapuście,
pawik
na
pokrzywie,
a cytrynek
na
liściach
kruszyny.
To ciągłe jedzenie kilkakrotne
przerywane jest
linieniem. Proces ten jest nieodzowny, ponieważ chitynowy pancerz gąsienicy nie
rośnie wraz z owadem i utrudnia wzrost jej ciała. Dlatego za ciasny pancerz pęka.
Pod nim znajduje się niehamująca wzrostu gąsienicy cienka powłoka otaczająca
ciało. Wiele gąsienic posiada gładki pancerz, np. cytrynek, inne mają kolczaste
wyrostki, np. pawik, a jeszcze inne są owłosione.
●
Niektóre gąsienice są jaskrawe i kolorowe, inne jednobarwne, zielone lub brązowe.
Nie należy gąsienic brać do ręki, nie tylko dlatego, że u wrażliwych dzieci powodują
swędzenie i zapalenie skóry na dłoniach, ale również dlatego, że są one bardzo
delikatne. Silne uchwycenie lub gwałtowne oderwanie od rośliny, którą się odżywiają,
może je skaleczyć. Dorosła gąsienica podczas ostatniego linienia przekształca się
w poczwarkę.
W
tym
stadium
owad
nie
pobiera
pokarmu
i nie
zmienia
się
zewnętrznie. Wewnątrz jednak rozwija się motyl. Kiedy przyjdzie jego czas, opuszcza
powłokę poczwarki i wychodzi na zewnątrz. Gdy rozprostuje skrzydła, leci do światła
i kwiatów.
●
Same
motyle
są
nieszkodliwe.
Ich
pokarm
stanowi
jedynie
słodki
sok
roślin.
Ponieważ są bezbronne, stają się ofiarami wielu innych zwierząt. Wśród kwiatów
i w sieciach
łownych
czatują
na
nie
pająki.
Wiele
motyli
pada
ofiarą
ptaków
owadożernych. Delikatna budowa motyla nie chroni go przed następstwami zmian
pogody. Wiele motyli ginie podczas deszczu, burzy i zimna
3
.
Słowa kluczowe:
motyl, jaja, gąsienica, larwa, poczwarka, etapy rozwoju motyla, pożyteczne owady